Imewekwa: 18, March 2025
Na Colman Charles, Ardhi Institute Morogoro (ARIMO)
Dodoma, Machi 17, 2025 – Rais wa Jamhuri ya Muungano wa Tanzania, Mheshimiwa Dkt. Samia Suluhu Hassan, amezindua rasmi Sera ya Taifa ya Ardhi ya mwaka 1995, Toleo la 2023, pamoja na Mfumo wa Kielektroniki wa Usimamizi wa Ardhi (e-Ardhi) katika Ukumbi wa Jakaya Kikwete, jijini Dodoma.
Hafla hiyo kubwa, iliyohudhuriwa na zaidi ya watu 3,000, ilikusanya wadau mbalimbali wa sekta ya ardhi, wakiwemo viongozi wa serikali, wasimamizi wa ardhi, wanataaluma, na wataalamu wa sekta hiyo. Uzinduzi huo ulipambwa pia na maonesho yaliyowakilisha ubunifu katika usimamizi wa ardhi, ramani za kidijitali, upimaji wa ardhi, na upangaji wa miji.
Mabadiliko Makubwa Katika Usimamizi wa Ardhi
Sera hii mpya ya ardhi ni hatua muhimu katika juhudi za Tanzania za kuboresha utawala wa ardhi, kuwezesha upatikanaji wa ardhi kwa haki, na kukabiliana na changamoto za kisasa kama vile ukuaji wa haraka wa miji, uhifadhi wa mazingira, na usalama wa miliki za ardhi.
Katika hotuba yake kuu, Rais Samia alisisitiza umuhimu wa ardhi katika maendeleo ya taifa, akisema:
"Ardhi ni rasilimali muhimu kwa maendeleo ya taifa. Sera hii iliyoboreshwa inaimarisha utawala wa ardhi, inahakikisha upatikanaji wa ardhi kwa haki, na inakuza matumizi endelevu ya ardhi kwa faida ya kizazi cha sasa na kijacho."
Aliongeza kuwa sera hii pia inatoa kipaumbele kwa usawa wa kijinsia, kuhakikisha kuwa wanawake, vijana, na makundi yaliyotengwa yanapata fursa sawa katika umiliki wa ardhi na maamuzi yanayohusu rasilimali hiyo.
e-Ardhi: Mageuzi Katika Utawala wa Ardhi
Mbali na sera mpya, Rais Samia alizindua pia mfumo wa e-Ardhi, jukwaa la kidijitali linalolenga kuboresha huduma za ardhi kwa njia za kisasa zaidi. Mfumo huu unatarajiwa:
Waziri wa Ardhi Apongeza Hatua Hii
Akizungumza katika hafla hiyo, Waziri wa Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi, Mheshimiwa Deogratius J. Ndejembi, alisisitiza dhamira ya serikali katika kuimarisha utawala wa ardhi kwa uwazi na ufanisi.
"Mfumo wa e-Ardhi utarahisisha miamala ya ardhi, kuboresha utoaji wa huduma, na kuongeza usalama wa miliki za ardhi. Tanzania inaingia rasmi katika zama mpya za kidijitali ambapo wananchi watapata huduma za ardhi kwa haraka na kwa kujiamini," alisema.
Pia alibainisha kuwa wizara yake itashirikiana kwa karibu na wadau wote ili kuhakikisha mpito mzuri kuelekea matumizi ya mfumo huu mpya kupitia mafunzo kwa wataalamu wa ardhi, uboreshaji wa mifumo, na kampeni za uelimishaji kwa wananchi.
Wadau Wapongeza Hatua Hii
Uzinduzi wa sera na mfumo wa e-Ardhi umepongezwa na wadau mbalimbali kutoka sekta ya elimu, utafiti, na taaluma ya ardhi.
Bw. Charles S. Saguda, Mkuu wa Chuo cha Ardhi Morogoro (ARIMO), aliisifu sera hii akisema:
"Hii ni hatua muhimu inayounganisha utafiti na mafunzo ya kitaaluma na suluhisho za vitendo katika usimamizi wa ardhi. Taasisi kama ARIMO zitaendelea kusaidia juhudi hizi kwa kutoa mafunzo na kusukuma mbele ubunifu katika sekta ya ardhi."
Mdau mwingine Dkt. Aidan Kawinga, Mkuu wa Kituo cha Taifa cha Ubunifu wa Kijiografia Tanzania (TNGC), alisisitiza umuhimu wa teknolojia katika usimamizi wa ardhi, akisema, "Kuunganishwa kwa teknolojia za jiografia kwenye mfumo wa e-Ardhi kutaleta mapinduzi makubwa katika usimamizi wa data za ardhi, kuwezesha upangaji bora wa matumizi ya ardhi na kufanya maamuzi sahihi."
Nilipata bahati ya kukutana ana kwa ana na Dkt. Dorothy Deus, Mhadhiri na Mtafiti kutoka Chuo Kikuu cha Ardhi. Dkt Dorothy aliipongeza sera kwa kuzingatia usawa wa kijinsia, akieleza athari zake kwa uwezeshaji wa wanawake kiuchumi. "Kwa muda mrefu, wanawake wamekabiliwa na changamoto za umiliki wa ardhi. Sera hii na mfumo wa kidijitali vinaweka mazingira ya haki zaidi, yanayowatambua wanawake kama wadau muhimu katika maendeleo ya taifa" alisisitiza Dkt Dorothy.
Kwa upande mwingine, Tumaini Setumbi, Mtaalamu wa Umiliki wa Ardhi kutoka Wizara ya Ardhi, Nyumba na Maendeleo ya Makazi, alibainisha kuwa mfumo wa e-Ardhi utapunguza kwa kiasi kikubwa migogoro ya ardhi, akisema:
"Kwa kuwa na rekodi za kidijitali, visa vya mgawanyo wa ardhi mara mbili na madai ya udanganyifu vitapungua sana, na hivyo kuimarisha usalama na uwazi wa usimamizi wa ardhi."
Maonesho Yaonyesha Ubunifu Katika Sekta ya Ardhi
Katika hafla hiyo, kulikuwa na maonesho yaliyowakutanisha wapima ardhi, wapangaji miji, wawekezaji wa sekta ya ardhi, na wataalamu wa GIS, ambao walionesha suluhisho za kisasa katika upimaji wa ardhi, uchoraji wa ramani za kidijitali, matumizi ya teknolojia ya angani, na upangaji endelevu wa matumizi ya ardhi.
Mwelekeo wa Baadaye
Serikali imeweka vipaumbele kadhaa katika utekelezaji wa Sera Mpya ya Ardhi na Mfumo wa e-Ardhi, ikiwemo:
Kwa mageuzi haya makubwa, Tanzania inaweka mfano mpya wa utawala bora wa ardhi barani Afrika, ikihakikisha uwazi, ufanisi, na ushirikishwaji wa wote katika usimamizi wa rasilimali yake muhimu—Ardhi.